Bên kia dãy Trường Sơn
Tôi
có những người bạn Lào
Những
người bạn Lào
Chân
đi dép thấp
Những
đôi dép vượt núi cao, đồi dốc
Nở
Chăm-pa rạng rỡ muôn đời.
Bên
kia dãy Trường Sơn
Bạn
kể tôi nghe truyện cổ nước mình
Đất
nước Triệu Voi, Chăm-pa, đền tháp
Đất
nước của cao nguyên, đồi dốc
Những
cánh đồng cạn nước mùa khô
Nơi
đó
Dây
bầu vẫn mọc
Sinh
ra Lào Thơng, Lào Xủng, Lào Lùm… (1)
Những
người bạn Lào
Năm
ngón tay xòe như Chăm-pa năm cánh
Điệu
Lăm Vông rộn rã xoay vòng
Đêm
Viêng Chăn rất chậm
Bên
kia dãy Trường Sơn
Những
ngày Bunpimay (2) cổ tay em buộc chỉ (3)
Tôi
tắm trong năm mới an lành
Đám
rước Nangsangkhane (4), em bỗng hóa nữ thần
Trở
về từ huyền thoại
Luông
Pha Băng dập dìu tiếng nhạc
Điệu
Lăm Tơi nghiêng ngả mắt người
Bên
kia dãy Trường Sơn
Cánh
đồng Chum(5) Xiêng Khoảng thầm thì
Giấu
những điều bí mật
Ta
ở đâu giữa ngàn năm cổ tích?
Giữa
thăng trầm, nứt nẻ thời gian?
Ta
ngược Mê Kông, xuôi bến Nậm Phào
Đất
nước hình hoa hay hình nhạc?
Mái
nhà em mềm cong như khúc hát
Mỗi
chạm khắc, đền đài đều mang dáng câu ca.
Đất
nước nở hoa, núi rừng nở hoa
Hoa
của những ngày gian nan đánh giặc
Gánh
giúp nhau trên đường ra trận (6)
Nhịn
sẽ được vàng, kéo sẽ hết dai (7)
Ta
nắm tay nhau đi qua chông gai
Cho
điệu Lăm Vông thêm nồng, thêm đượm
Cho
sông chảy qua thác ghềnh ra biển…(8)
(1) Truyền
thuyết được lưu truyền rộng rãi nhất kể rằng, ông tổ đầu tiên của người Lào tên
là Khoun Borom được Vua Trời cử xuống cai trị mặt đất. Trên lưng một con voi trắng,
Khoun Borom phát hiện ra một dây leo có hai trái bầu khổng lồ. Khi chọc thủng
hai trái bầu này thì đàn ông, đàn bà, muông thú và hạt giống rơi ra. Đó là nguồn
gốc của người Lào Thơng, Lào Xủng, Lào Lùm trên đất nước Lào.
(2) Bunpimay: Còn gọi là Lễ hội Té nước.
Đây là Tết đón năm mới của người Lào diễn ra từ ngày 13 đến ngày 16 tháng 4
hàng năm. Người dân té nước để cầu may, bình yên cho cả năm.
(3) Buộc chỉ
cổ tay: Ngày tết
khách đến xông nhà được chủ nhà buộc vào cổ tay một vòng chỉ xanh hoặc đỏ, biểu
tượng hạnh phúc và sức khỏe.
(4) Đám rước Nangsangkhane ở cố đô Luang Prabang,
với bảy cô gái đóng vai bảy người con của Kabinlaphom.
(5) Cánh đồng Chum: Địa danh nổi tiếng ở
Xiêng Khoảng, nơi có rất nhiều những chiếc chum bằng đá chứa nhiều bí ẩn.
(6),
(7) Ngạn ngữ Lào có câu: “nặng giúp nhau
gánh, dai giúp nhau kéo” và “chín lần
nhịn sẽ được thỏi vàng”.
(8) Sông Mê Kông chảy qua nước Lào ra biển.
